Yaz Döneminde Evde Kolaylıkla Oynanabilecek Oyun Önerileri

Yaz döneminin gelmesiyle birlikte çocukların ekran sürelerinde artış gözlemlenebiliyor. Ekran süresini azaltmak için evde geçirdiğiniz zamanlarda oyun sürenizi arttırabilirsiniz.

0-3 yaş dönemi beyin gelişiminin çok hızlı gerçekleştiği bir dönem olmakla birlikte, çocukların beyin gelişimlerinin yüzde %90’ı bu dönemde tamamlanır. Bu dönem boyunca miniklerin dünyayı keşfetmeleri için ekranlar gibi iki boyutlu objelerden ziyade üç boyutlu objelerle temas halinde olmaları, mümkün olduğunca farklı sesi, görüntüyü, dokuyu ve tadı deneyimlemeleri oldukça kıymetlidir. 6 aylıktan 24 aylığa kadar ekranla daha çok vakit geçiren bebeklerin, daha az vakit geçiren bebeklere oranla daha geç konuşmaya başlama olasılığı ise oldukça yüksek. Bu yaş aralığında ekrana sıklıkla maruz kalan çocukların ise, duyularını aktif şekilde kullanmakta güçlük çektiği ve bu durumun beyin gelişimlerini olumsuz etkileyip ilerisi için kalıcı hasarlar yaratabildiği gözlemlenmiştir. Sanal dünyadan uzak kalarak, akranları ile aktif oyun oynayabilen çocukların kendi yaşıtlarıyla ilişki kurabildiği, yeni kelimeleri duyabildiği, öğrenmeye daha açık olduğunun farkına varılmıştır. Yaz döneminde hem ekran süresini azaltabileceğiniz hem de tomurcuğunuzla verimli bir oyun zamanı yaratabileceğiniz oyun önerilerini farklı yaş grupları için özenle derledim.

         06-10 Ay

  • Çocuğunuzun nesne süreklilik becerisini desteklemeye yönelik bir aktivite önerisinde bulunacağım. Çocuğunuzu bir mama sandalyesine oturtup sevdiği bir oyuncağı bir kabın altına saklayabilir, sonra da oyuncağının nerede olduğunu sorabilirsiniz. Miniğinizin yönlendirmesiyle beraber kabı kaldırıp heyecanlı bir ses tonuyla ‘oyuncağın buradaymış’ diyebilirsiniz. Oyuncağını bulduktan sonra sürece yönelik övgü cümleleri kullanabilirsiniz. Örneğin; “oyuncağını buldun”. Bu oyunu farklı dokularda ve boyutlarda oyuncaklarla tekrar edebilirsiniz. Bulduğunuz oyuncakların dokularını deneyimlemesi için alan yaratabilirsiniz.
  • Bebeklerin en sevdiği oyunlardan biri kuşkusuz Ce-e oyunu. Bu oyun sayesinde ayrılık kaygısını azaltabilir, kaybolsanız bile geri geliyor olduğunuzu deneyimlemesine yardımcı olabilirsiniz. Ce-e oyununu kuklalar veya oyuncak bebekler ile de oynayabilirsiniz. Bu oyunda bildiğinizin aksine kendi yüzünüzün yerine kukla ya da oyuncak bebeğinizin yüzünü kapatıp Ce-e oyununu oynayabilirsiniz. Daha sonra miniğinizin bu hareketi tekrar etmesini izleyebilirsiniz.

    11-14 Ay

  • Miniğinizle kumsala kadar gitmeden kum oyunu oynayabilirsiniz. Bizim Nuppu’da oynamaktan çok keyif aldığımız dokulardan biri kum! İrmik, tarçın, un ve sıvı yağ ile kendi yenilebilir kumunuzu oluşturabilirsiniz. Ev yapımı kum tarifini paylaşıyorum:  1 Su bardağı un,  yarım çay bardağı tarçın, ¾ çay bardağı irmik,  yarım çay bardağı sıvı yağ. Kumunuzu hazırladıktan sonra bir kaba alıp miniğinizle beraber kumla oynamanın tadını çıkarabilirsiniz. Evinizde bulunan nesnelerle şekil verebilir, kumdan farklı boyutlarda kaleler yapabilir, kumun içine sevdiği oyuncakları saklayabilirsiniz.
  • Çocuğunuzun kaba motor becerisine yönelik bir oyun oynayabilirsiniz. Bu oyunu yürüyerek veya emekleyerek oynayabilir. Çocuğunuzun sevdiği oyuncakları bir odanın içinde farklı yerlere koyarak ondan o oyuncakları bir kutuya atmasını isteyebilirsiniz. Bunu yaparken yere koyduğunuz oyuncakların çocuğunuzun göz hizasında olmasına dikkat edebilirsiniz. Tercih ettiğiniz oyuncaklar farklı seslerde, dokuda ve boyutta olabilir. Oyuncakları alıp kutuya koyduğu zamanlarda sürece yönelik övgü vermeyi unutmayın!

         15-18 Ay

  • Bu yaş döneminde bol temas içeren oyunlar önermeyi seviyorum. Çocuğunuzla aranızdaki bağı güçlendirmek ve desteklemek adına temas içeren oyunlar çok kıymetli. Birlikte lezzetli bir dürüm yapma oyunu oynayabilirsiniz. Bu oyun için yanınıza bir örtü, çorap ve kıyafetler alabilirsiniz. Örtüyü yere serip miniğinizi üzerine yatırabilirsiniz. Şimdi çok lezzetli bir dürüm yapıyorum hazır mısın? Biraz içine peynir ekleyelim, biraz kıyma, biraz domates diyerek farklı nesneleri dürümünüzün içerisine koyabilir, en sonunda da dürümünüzü sarabilir, tadına bakabilirsiniz! Ellerinize sağlık! Eminim daha önce hiç bu kadar lezzetli bir dürüm yememiştiniz. Dürümün her yerinin tadına bakmayı ihmal etmeyin!
  • Çocuğunuzla beraber kendi marakaslarınızı yapıp en sevdiğiniz şarkıda ritim tutabilir ve dans edebilirsiniz. Bunun için bir kase karışık şekilde hazırlanmış nohut, kuru fasulye, makarna ve 3 tane boş şişeye ihtiyacınız olacak. Çocuğunuzla beraber şişelerden birine sadece nohut, birine sadece kuru fasulye ve diğerine de sadece makarnaları doldurun. Bu sayede çocuğunuzun motor, el-göz koordinasyon ve nesne farkındalığı becerilerini eğlenceli bir şekilde destekleyebilirsiniz. Marakaslarınız hazır olduktan sonra dans zamanı! En sevdiğiniz şarkıları açarak dilediğiniz gibi ritim tutup dans edebilirsiniz!

         19-24 Ay

  • Çocuğunuzla beraber yeni bilgiler öğrenecekleri deneyler yapabilirsiniz. ‘Sütte Renk Dansı’ deneyi sayesinde çocuğunuzun farklı renkleri keşfetmesi için ortam yaratabilirsiniz. Bu deney için 1 adet tabak, 1 çay bardağı süt, istediğiniz renkte gıda boyaları, bulaşık deterjanı ve 1 adet kulak çubuğuna ihtiyacınız olacak. İlk olarak tabağınıza sütü dökün daha sonra sütün içine çeşitli renkte gıda boyalarını damlatın. Gıda boyalarını damlattıktan sonra tabağı fazla hareket ettirmemeye özen gösterin. 1 adet kulak çubuğunu deterjana daldırıp tabağın ortasına değdirin. Sonrasında renklerin nasıl hareket ettiğini izleyelim. Dans eden renkler hakkında miniğiniz ile sohbet edebilirsiniz. ‘’ Yeşili gördün müü? Kırmızı nasıl da hareket ediyor?” gibi hem sorular sorabilir hem de renk farkındalığını geliştirmeye yönelik cümleler kurabilirsiniz.
  • Miniğinizle beraber insan yapbozu tamamlamaya hazır mısınız? Yapmanız gereken şey bir insan figürü çizip (baş, kollar, gövde ve bacaklar) onu farklı parçalarına göre kesin. Daha sonra bu parçaları miniğinizle beraber tekrardan birleştirip insan figürünü oluşturun. Örneğin gövdeyi yerleştirdikten sonra “kollar nerede?” diyerek miniğinizden kollarını bulmasını ve gövdeye yerleştirmesini isteyebilirsiniz. Bu sayede birlikte insan figürünü tamamlayabilirsiniz.

    25-36 Ay

  • Saklambaç oyunu ayrılık kaygısını deneyimlemek adına en sevdiğim oyunlardan bir tanesi olmakla birlikte size farklı bir versiyonunu anlatacağım. Bu versiyonu sayesinde ayrılık kaygısının yanı sıra çocuğunuzun hazzı erteleme becerisini de destekliyor olacaksınız. Siz 10’a kadar sayarken çocuğunuz saklanacak. Saymanız bittikten sonra etrafı aramak yerine; acabaaaaa koltuğun altında mısın? Acabaaaaa mutfakta mısın? Gibi sorular sorarak çocuğunuzun uzun bir süre boyunca saklandığı yerde kalmasını sağlayabilirsiniz. Saklandığı yeri söylediğiniz zamanda çocuğunuz olduğu yerden çıkar ve rolleri değişebilirsiniz.
  • Çocuğunuzun regülasyon becerilerini desteklemeye yönelik bir oyun arayışındaysanız eğer anlatacağım oyun tam size göre! Bu oyunun adı Ninja Yürüyüşü. Yüz üstü pozisyonda yere yatın, çocuğunuzda yavaşça yürümesini isteyin. Eğer çocuğunuz yürürken her hangi bir patırtı duyarsanız Ninja! Diye bağırın. Bu sayede çocuğunuz yavaşlamayı ve hareketlerini kontrol etmeyi deneyimleyecektir. Oyunu zorlaştırmak isterseniz etrafınıza yastık, örtü veya havlulardan oluşan engeller koyabilirsiniz.

 

Daha büyük yaş grupları ile günün büyük bir kısmını dışarıda geçirmeye özen gösterebilirsiniz. Bulunduğunuz şehirdeki müze, sergi ve konserleri takip edebilirsiniz. Yaz dönemi boyunca çocuğunuzun fiziksel aktivitesini arttırmanızın faydalı olacağını düşünüyorum. Yüzme, dans, jimnastik veya sevdiği/ ilgisini çeken bir grup sporuna yönlendirebilirsiniz.  Evde kullandığınız ve atık olan geri dönüştürülebilen malzemeler, ipler, kurdeleler, boncuklar gibi bir sürü farklı materyal ile sanat aktiviteleri yapabilir, kendi üç boyutlu maketlerinizi oluşturabilirsiniz. Kalabalık bir evde yaşıyorsanız ailecek oynayabileceğiniz yarışmalar düzenleyebilirsiniz. Örneğin; “en fazla süt içme yarışması”, “en hızlı oyuncak araba kullanma yarışması”, “en çok hayvan ismi hatırlama yarışması”, “şarkı söyleme yarışması” gibi bir çok yarışma düzenleyebilirsiniz.

 

Bol oyunlu, sağlıklı, keyifli bir yaz geçirmeniz dileğiyle,

Uzm. Çocuk ve Ergen Psikoloğu Aslı Öztrak